کارنامه تجهیزات پرداخت الکترونیک شبکه بانکی در مرداد‌ماه سال‌جاری نشان‌دهنده آن است که هر خودپرداز به‌طور متوسط هفت‌هزار و 685 تراکنش و هر پایانه فروش 9/31 تراکنش انجام داده است که به نظر می‌رسد استفاده از دستگاه‌های خودپرداز همچنان در صدر دیگر خدمات نوین بانکی است. بر اساس تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی‌، در مرداد‌ماه گذشته متوسط مبلغ جابه‌جا شده توسط هر خودپرداز 3/4 میلیارد ریال و برای هر پایانه فروشگاهی 8/23 میلیون ریال بوده است.
در این ماه به‌طور متوسط با هر تراکنش خودپرداز 560 هزار ریال جابه‌جا شده و با هر تراکنش پایانه فروشگاهی نزدیک 746 هزار ریال خرید انجام شده است.
در همین حال ارقام مردادماه نشان می‌دهند متوسط تراکنش انجام شده توسط هر خودپرداز حدود 14 بار افزایش یافته است و تعداد تراکنش‌های هر دستگاه در مرداد در مقایسه با ماه مشابه سال قبل 559 بار معادل هشت درصد رشد را نشان می‌دهد. همچنین میزان مبلغ جابه‌جا شده در مرداد امسال توسط هر خودپرداز در مقایسه با ماه قبل آن 170 میلیون ریال معادل پنج درصد و در مقایسه با ماه مشابه سال قبل 4/1 میلیارد ریال معادل 37 درصد رشد کرده است.
بنابراین گزارش‌، در بخش پایانه فروشگاهی تعداد تراکنش هر دستگاه در مردادماه سال‌جاری نسبت به تیر نزدیک یک تراکنش و در مقایسه با ماه مشابه سال قبل 15 تراکنش معادل 128 درصد رشد کرده است. از نظر مبلغ نیز میزان خرید هر دستگاه در مرداد نسبت به ماه قبل خود 567 هزار ریال و نسبت به ماه مشابه سال قبل 5/13 میلیون ریال معادل 131 درصد رشد را نشان می‌دهد.
استفاده از پایانه‌های فروش رو به افزایش است
فرنود حسنی، کارشناس بانکداری الکترونیک درخصوص دلایل استفاده بیشتر افراد از خودپردازها نسبت به دیگر خدمات نوین بانکی از جمله پایانه‌های فروشگاهی‌، به خبرنگار «گسترش صنعت» گفت: مردم عادت کرده‌اند اغلب با پول نقد برای خرید مراجعه کنند و دیگر امور بانکی‌شان را حضوری انجام دهند که به‌نظر می‌رسد هنوز فرهنگ استفاده از دیگر ابزارهای الکترونیک بانکی آن طور که باید و شاید فراگیر نشده و اصلا قابل مقایسه با دستگاه‌های ATM نیست‌.
وی ادامه داد‌: به‌طوری که اکثر قریب به اتفاق مردم هم‌اکنون چندین کارت بانک دارند و از خودپردازها پول می‌گیرند اما کمتر از پایانه‌های فروشگاهی استفاده می‌کنند.
وی افزود: ‌البته بازار پایانه‌های فروشگاهی در حال حاضر در میان صنوف مختلف جای خود را باز کرده و اکثر مغازه‌ها دست‌کم یک دستگاه کارتخوان دارند و تا حدودی می‌توان گفت که نسبت به سال‌های گذشته استفاده از دستگاه‌های کارتخوان افزایش یافته است که البته گزارش‌های بانک مرکزی نیز حکایت از این امر دارد. اما آنچه در این میان حائز اهمیت است یکسری معضلات زیرساختی است که باید حل شود.
به گفته وی، همین مشکلات زیرساختی مثل قطعی سرور‌، خرابی دستگاه و همچنین اشغال بودن خطوط مخابراتی باعث معطل شدن و در آخر دلسردی مشتری می‌شود‌.
وی با بیان اینکه موانع و مشکلات در این زمینه باید برطرف شود، تاکید کرد: مطلوب‌ترین حالت این است که بانک‌ها با ارائه خدمات مناسب و به‌موقع امکانی را فراهم کنند که مردم استفاده از پایانه‌های فروش را در اولویت قرار داده و حتی بدون داشتن اسکناس در جیب‌هایشان به خرید بروند و این اطمینان را داشته باشند که کارت آنها در دستگاه‌های کارتخوان همواره در کنارشان است.
حسنی تاکید کرد: در حال حاضر بانک‌ها برای ارائه خدمات دستگاه‌های خودپرداز از هم پیشی گرفته و رقابت می‌کنند اما برای ارائه دیگر خدمات نوین  به این شکل عمل نمی‌کنند. به گفته وی، ترویج و ترغیب مردم به استفاده از خودپردازها باعث شده صف‌های طویل پشت باجه‌های بانک به پشت دستگاه‌های خودپرداز تغییر مکان دهد و همچنان استفاده از پول کاغذی در میان مردم رواج داشته باشد.
به گفته وی، استفاده از خدمات نوین بانکی باعث، امنیت در سیستم بانکی‌، کاهش اتلاف وقت و جلوگیری از رفت و آمد‌های غیر ضروری خواهد شد.
بانک‌های پیشرو در بخش خودپردازها و پایانه‌های فروش
طبق گزارش بانک مرکزی در زمینه عملکرد بانک‌ها در مرداد‌‌ماه سال‌جاری، در بخش خودپردازها رقابت بیشتر بین بانک‌های ملی، صادرات، پاسارگاد و کشاورزی و در بخش پایانه فروشگاهی رقابت اصلی میان چهار بانک‌، صادرات، ملت‌، پارسیان و ملی صورت گرفته است.
به این ترتیب در بخش خودپردازها‌، هر دستگاه بانک ملی به‌طور متوسط 16 هزار و 272 بار تراکنش انجام داده و بعد از این بانک هر ATM بانک صادرات 11 هزارو 888 تراکنش‌، هر دستگاه بانک کشاورزی در همین ماه هفت‌هزار و 822 تراکنش و بانک پاسارگاد شش‌هزار و 483 بار تراکنش انجام داده است.
طبق تازه‌ترین گزارش بانک مرکزی، در بخش پایانه‌های فروشگاهی نیزهر دستگاه کارتخوان بانک پارسیان در مرداد ماه 1/49 تراکنش انجام داده و در رتبه اول قرار داشت. سپس بانک ملی با 2/42 تراکنش‌، ملت با 2/40 تراکنش و بانک صادرات با 29 تراکنش در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
از نظر مبلغ طبق معمول پایانه‌های فروشگاهی بانک ملت با فاصله زیاد جلوتر از رقیبان قرار دارد به‌طوری که هر کارتخوان این بانک در مرداد‌ماه بیش از 60 میلیون ریال خرید انجام داد. در همین حال هرکارتخوان بانک ملی 7/31 میلیون ریال صادرات 5/19 و اقتصاد‌نوین 19 میلیون ریال خرید انجام دادند.
رتبه‌بندی بالا در میان بانک‌هایی صورت گرفته که سامانه خودپرداز یا کارتخوان آنها بالای یک میلیون تراکنش در مرداد انجام داده‌اند.

گسترش بانکداری الکترونیک  در کشور که سال‌هاست در دستور‌کار بانک مرکزی و مسوولان بانک‌ها قرار گرفته، طی این سال‌ها توانست بسیاری از افراد را تشویق به استفاده از دستگاه‌های خودپرداز و بعضا دیگر ابزارهای الکترونیک بانک‌ها کند، اما  یکی از موضوعاتی که همواره گلایه‌هایی را از سوی مردم به همراه داشته رقم سقف برداشت از خودپردازهای بانکی بوده است. بسیاری از کاربران خـــودپردازها معتقدند، برداشت تا سقف ۲۰۰‌هزار تومان در روز از خودپردازها جوابگوی نیازشان نیست و آنها را در تامین منابع مورد نیازشان با مشکل مواجه کرده است، چون در برخی از مواقع در ساعات غیر‌اداری بانک‌ها، که نیاز به وجه نقد بیش از ۲۰۰ هزار تومان باشد تامین پول نقد بسیار دشوار است.
این عده از افراد  داشتن چند حساب و چند کارت در بانک‌های مختلف را از راهکارهای تامین پول مورد نیازشان می‌دانند و معتقدند که در این راستا می‌توانند با داشتن چند کارت‌بانک نیازشان را برطرف کنند.
با این همه گویا بانک مرکزی هم برنامه‌ای برای افزایش سقف برداشت از خودپردازها را ندارد چون دیروز مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی، امکان افزایش سقف برداشت از خودپردازهای بانکی را در سال ۹۰ منتفی اعلام کرد و افزود:‌ امکان ندارد امسال سقف برداشت روزانه از خودپردازهای بانکی افزایش پیدا کند.
مهران شریفی با تاکید بر اینکه تحولی در افزایش سقف برداشت از خودپردازهای بانکی نخواهیم داشت، اظهار کرد:‌ چون هر گونه تغییر و تحول در این امر به معنای ترغیب مردم به استفاده بیشتر از اسکناس و این مغایر با اهداف است.
وی در واکنش به این پرسش که چرا بانک مرکزی سقف برداشت از خودپردازهای بانکی را طی چند سال اخیر و با وجود افزایش نرخ تورم ثابت نگه داشته است، افزود: ما در نظر داریم که مردم بیشتر از پایانه‌های فروشگاهی و کارت‌های بانکی خود استفاده کنند.
به گفته او، مردم باید ۲۰۰ هزار تومان را برای خرید‌های خرد مورد استفاده قرار دهند و مبالغ بالاتر را از طریق کارت و پایانه‌های فروشگاهی تامین کنند. این مقام مسوول در بانک مرکزی همچنین بر گستردگی دستگاه‌های کارتخوان در سراسر کشور برای استفاده و بهره‌برداری راحت و آسان وجوه اشاره کرد.
رقم ۲۰۰ هزارتومان هم زیاد است
البته در همین رابطه محمدتقی چهرودی، مدیر امور فناوری و اطلاعات بانک کارآفرین هم در گفت‌وگو با خبرنگار «گسترش‌صنعت» با پاسخ به این پرسش که چرا سقف برداشت از خودپرداز بانک‌ها طی سال‌های اخیر تغییری نکرده و همان ۲۰۰ هزارتومان است، گفت: به نظر بنده ۲۰۰ هزارتومان هم برای برداشت از خودپردازها زیاد است چون در دوره‌ای که نظام بانکی به سمت الکترونیک شدن حرکت می‌کند این امر مغایر با گسترش بانکداری الکترونیک در کشور است.
او با تاکید براین‌که به دلیل افزایش  دستگاه‌های کارتخوان نسبت به گذشته دیگر نیازی به نقل و انتقال وجه نقد نیست گفت: افراد باید به سمت استفاده از پایانه‌های فروش حرکت کنند و خریدهای روزانه خود را از طریق این دستگاه‌ها انجام دهند چون این امر باعث خواهد شد دیگر نیازی به پول نقد نداشته باشیم.
وی افزایش سقف برداشت از خودپردازها را برخلاف رواج استفاده ازکارت‌های بانکی  دانست و اظهار کرد: با ایجاد محدودیت برای خودپردازها، مردم تشویق خواهند شد که به استفاده از دیگر ابزارهای الکترونیک بانک‌ها که دیگر نیازی به حمل پول نقد ندارد روی آورند.
او با اشاره به این‌که در حال حاضر برخی از بانک‌ها خودسرانه اقدام به افزایش سقف برداشت از خود‌پرداز کرده‌اند، تاکید کرد که این امر مغایر با قوانین بوده و دراین رابطه  بانک مرکزی هیچگونه دستورالعملی را به بانک‌ها ابلاغ نکرده است.
معایب افزایش سقف برداشت پول از خودپرداز
همچنین فرنود حسنی، کارشناس بانکداری الکترونیک در گفت و گو با خبرنگار «گسترش صنعت» با اشاره به این‌که افزایش سقف برداشت از خودپرداز بانک‌ها با توجه به اینکه نظام بانکی کشور به سمت الکترونیکی شدن می‌رود کار درستی نیست، افزود: افزایش نقدینگی در کشور، اصطکاک پول، هزینه انتشار و امحا اسکناس ،‌بالا بردن ریسک جابه‌جایی پول، ‌احتمال سرقت و گم شدن پول و همچنین  مغایرت این امر با توسعه بانکداری الکترونیک در کشور از جمله دلایل افزایش نیافتن سقف برداشت از خودپردازها محسوب می‌شود.
او با تاکید بر اینکه این موضوع باعث خروج سریع‌تر پول از سیستم بانکی خواهد شد، گفت: برخی از مردم عادت به استفاده از پول نقد دارند و این در حالی است که شاید پولی که از حسابشان در یک روز  برداشت می‌کنند مورد استفاده آنها قرار نگیرد و این امر موجب رسوب پول در جیب افراد خواهد شد.
کاهش ضریب امنیت
فرهاد خرمی، کارشناس اقتصادی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار «گسترش‌صنعت» درخصوص این‌که چرا سقف برداشت خودپردازها طی سال‌های اخیر افزایش نیافته است، پایین بودن ضریب امنیت در جابه‌جایی پول را از مهم‌ترین دلایل این امر بیان کرد و افزود: شاید این رقم با وجود افزایش تورم در کشور کم باشد اما بازهم می‌تواند جوابگوی نیاز افراد باشد چون در حال حاضر با ورود ابزارهای دیگر بانکداری الکترونیک این امکان برای مردم فراهم شده است که بتوانند از کارت‌های شتاب امورشان را انجام دهند.
او، رواج کارت‌های شتاب را عاملی برای استفاده نکردن از پول نقد بیان کرد.
با این همه کارشناسان بانکی در حالی از ضرورت نداشتن افزایش سقف برداشت وجه از خودپردازها و تشویق افراد به استفاده از دستگاه‌های کارتخوان سخن می‌گویند که با وجود گذشت چند سال از ورود ابزارهای بانکداری الکترونیک از جمله پایانه‌های فروشگاهی به کشور هنوز استفاده از این دستگاها آنطور که باید و شاید ترویج نیافته است و افراد تمایل چندانی از خود برای بکارگیری از ابزارهای الکترونیک بانک‌ها از خود نشان نمی‌دهند و همچنان از پول نقد استفاده و مبادرت به برداشت وجه از خودپردازها می‌کنند.
البته تجربه نشان داده که پایانه‌های فروش هم آنطور که باید طی این سال‌ها عملکرد مناسبی از خود نشان نداده و نتوانسته افراد را به استفاده ازاین دستگاه‌ها ترغیب کند چون  در برخی از مواقع و روزهای پرترافیک مراجعه‌کنندگان‌، این دستگاه‌ها با اختلال مواجه می‌شوند و نمی‌توانند جوابگوی نیاز مشتریان باشند و این امر به گرایش افراد به پول نقد می‌انجامد که باید مسوولان فکری برای برطرف کردن مشکلات ابزارهای الکترونیک کنند تا دیگر نیازی به افزایش سقف برداشت وجه از خودپردازها نباشد و پول نقد از مبادلات مردم خارج شود.