عشرت عدالت
با افزايش استفاده از اينترنت، روشهاي سنتي سرويسدهي به مشتريان مبدل به روشهايي شده است كه به نحوي از خدمات اينترنتي بهره ميگيرند. در بانكهاي امروزي، بايستي انواع زيادي از سرويسهاي جديد براي مشتريان در نظر گرفته شود. هدف نهايي در چنين سيستمي كه بانك اينترنتي نيز ناميده ميشود، اين است كه خدماترساني به كاربران به صورت سريع و كاملاً امن و با شفافيت بيشتر انجام شود. اين سرويسها ممكن است صرفا شامل دريافت اطلاعات لازم از سوي مشتريان، تبادل اطلاعات بين مشتري و بانك يا بهصورت تراكنشهايي باشد كه به واسطة آن مشتري ميتواند امور بانكي مورد نياز خود را به انجام برساند. با ظهور و گسترش شبكه هاي بي سيم (Wireless Networks) امروزه نسل جديدي از كاربردهاي بانكداري الكترونيكي پديدار گشته اند كه تحت نام بانكداري موبايلي (Mobile Banking) شناخته مي شوند. بر اساس آمار هاي موجود ضريب نفوذ استفاده از ابزارهاي موبايلي بالاتر از هر فن آوري ديگري است و اين مسأله، تجارت موبايلي را به شكل انقلابي جهاني درآورده است كه با همان سرعت وقوع در كشورهاي پيشرفته، در كشورهاي در حال توسعه نيز در حال رخ دادن است.
برخي از كشورهاي فعال در زمينه انجام خدمات الکترونيکی از طريق تلفن همراه عبارتند از : آلمان،ايتاليا، ژاپن، كره جنوبي، سنگاپور، ايالات متحده، فيليپين و چين
آلمان : 25 درصد مشتركين تلفن همراه خريدهاي خود را بيسيمي انجام ميدهند.
ايتاليا: نفوذ بسيار بالاي تلفن همراه، استفاده بسيار از پيامهاي متني، پرداخت صورتحساب خريد (56%) و مسايل بانكي ( 60% )
ژاپن: استفاده از خدمات پيشرفته تلفن همراه، راهنماي مجازي تورها ( 40% )، خريد اقلام ارزان قيمت (34% )
كره جنوبي: استفاده از خدمات پيشرفته تلفن همراه، استفاده از تلفن همراه در خانه ( 41% )، استفاده از تلفن همراه در محل كار ( 68% )
پيش بيني هاي Accenture (1) نشان مي دهد كه تا پايان سال 2005 تعداد استفاده كنندگان از ابزارهاي موبايلي به حدود يك ميليارد و400 ميليون نفر رسيده كه از اين تعداد حدود 684 ميليون نفر توأماً از طريق ابزارهاي موبايلي خود به شبكه اينترنت نيز دسترسي داشته اند. نكته قابل توجه اين است كه تعداد كاربران اينترنت از طريق ابزارهاي موبايلي براي اولين بار از تعداد كاربران اينترنت از طريق رايانه هاي شخصي (خطوط ارتباطي ثابت) پيشي مي گيرد. اين مسأله خود بيانگر پتانسيل قوي تجارت موبايلي است كه مي تواند در آينده نزديك بيشترين سهم از بانكداري الكترونيكي را به خود اخصاص بدهد.
بر اساس پيش بيني مؤسسه OVUM درآمدهاي تجارت موبايلي در جهان تا پايان سال2006 به بيش از 20 ميليارد دلار رسيده كه نسبت به پيش بيني رقم 8 ميليارد دلار در سال 2005 و 7/4 ميليارد دلار در سال 2004 قابل توجه بوده و حاكي از يك جهش اساسي در سال 2006 مي باشد.
بانكداري موبايلي
بانكداري موبايلي يكي از مهمترين حوزه هاي تجارت موبايلي است كه ارتباطات وسيع و تأثيرگذاري بر ساير حوزه هاي تجارت موبايلي دارد. بخش اعظمي از نقل و انتقالات پولي كه در شبكه تجارت موبايلي انجام مي شود از طريق بانك ها و شبكه بانكداري موبايلي آنها انجام مي شود لذا بانكداري موبايلي از يك سو با مشتريان خود در ارتباط است و از سوي ديگر قادر است براي ساير بنگاه هايي كه در حوزه تجارت الكترونيكي فعالند، خدمات مالي مؤثري تامين نمايد.
خدمات بانكداري موبايلي همان خدمات معمول بانكي است كه از طريق شبكه موبايلي ارائه مي شود. عاملي كه توجه بانكها را شديداً به اين موضوع معطوف نموده است؛ امكان بي نظير خدمات موبايلي در كاهش هزينه هاي ارائه خدمات بانكي است. به عنوان نمونه بررسي كه در German Bank آلمان صورت گرفت نشان مي دهد هزينه يك تبادل بانكي از طريق گيشه بانك به طور متوسط 2 دلار مي باشد در حاليكه ارائه همان خدمات از طريق شبكه بانكداري موبايلي تنها 15 سنت هزينه در بر دارد. به طور كلي خدمات بانكي موبايلي را از لحاظ نوع ارتباط مي توان به 4 دسته تقسيم نمود كه در جدول زير شرح داده شده اند:
اطلاعيه ها و هشدارها (Notifications and Alerts)
به منظور آگاه نمودن مشتري از تراكنشهايي كه در مورد حساب وي انجام شده يا بايد انجام شود، ارائه مي شوند.
- فرا رسيدن سررسيد قسط وام
- واريز شدن وجوه به حساب مشتري از سوي شخص ثالث
اطلاعات (Information)
اطلاعات مربوط به تراكنشها و موجودي حساب در مقاطع خاص
- موجودي حساب
- چند تراكنش آخر
- آخرين وضعيت وام دريافتي
درخواست ها (Application)
ارسال يك درخواست (تقاضا نامه) توسط مشتري در مورد حساب يا تراكنش خاص
- درخواست صدور دسته چك يا يك سند بانكي
-دستور عدم پرداخت يك چك
انتقال وجوه (Transfer)
انتقال وجه بين حسابهاي مشتري يا پرداخت به شخص ثالث
- پرداخت قسط وام
- پرداخت يك صورتحساب مانند قبض آب بهاء
سرويسهاي قابل ارايه :
برخي از سرويسهاي قابل ارائه از طريق تلفن همراه عبارتند از :
سيستم خريد و فروش ارز
جستجو ،مشاهده و يا download صورت حسابها
مشاهده standing order هاي موجود
اطلاع از تغييرات حساب از جمله :تغيير مانده ،واريز پول ،برداشت از حساب ،پرداختهاي انجام شده و نظاير آن .
انتقال وجوه
سيستم خريد از فروشگاه
و ساير خدمات مشابهي كه در بانكداري اينترنتي مي توان ارائه داد .
منابع:
1. Accenture Company. (2001). “Through the Wireless Window: Where do we grow fromhere” Available in:. http://www.accenture.com/xdoc/en/industries/products/cgs/mcommerce whitepaper.pdf.
2. http://arabbank.com/serv_sps_mobile.asp
3. www.bov.com
4. تجارت و بانكداري موبايلي در جهان و ايران. دكتر نوروز كهزادي عشرت عدالت محمد علي دهقان دهنوي همايش تجارت الكترونيكي بهار 84
